Nucléaire iranien : entrez dans le Rubik's Cube ! (français/farsi)

A l'heure où la question du nucléaire iranien avance vers une solution espérée par presque toutes les parties j'ai pensé utile de publier cet article de Natalie Nougayrède paru dans le Monde et sa traduction en farsi pour nos lecteurs attentifs.

http://www.lemonde.fr/idees/article/2010/10/28/nucleaire-iranien-entrez-dans-le-rubik-s-cube_1432476_3232.html

توان هسته‏اي ايران: ورود به مكعب روبيك

ناتالي نووگايد (بخش بين‏الملل)

با وجود فرصتي كه براي گفتگو به ايران داده شده و تا امروز معلوم نيست كه اين دعوت در نيمه ماه نوامبر در وين به از سرگيري گفتگوها با قدرت‏هاي بزرگ بينجامد، ايران همچنان به فعاليت‏هاي هسته‏اي خود ادامه مي‏دهد. فعاليت‏هايي كه هيچ كس و حتي مقامات چيني ترديد ندارند كه براي دستيابي به يك بمب اتمي در قلب منطقه‏اي پر التهاب صورت مي‏گيرد.

اين پرونده به يك مكعب روبيك شبيه است كه جابه‏جايي هر قطعه حركتي را در قطعات ديگر به وجود مي‏آورد، بدون آنكه بدانيم تركيب برنده سرانجام چگونه به دست خواهد آمد. همچنين بدون آنكه بدانيم چقدر زمان براي حل اين معما باقي است.

تشكيلات آقاي اوباما مي‏تواند از اينكه رنگ يكدستي روي يك سطح اين مكعب تركيب كرده يعني چند جانبه گرايي به خود تبريك بگويد. روس‏ها و چيني‏ها امسال مجازات‏هاي سخت‏تري را نسبت به سال گذشته كه به زمان آقاي بوش برمي‏گردد در سازمان ملل پذيرفتند. اما اين حركت به در هم ريختگي چيدمان سطح ديگر مكعب منتهي شده است. ترك‏ها و برزيلي‏ها از اينكه پيشنهادشان به اين صورت از طرف واشنگتن رد شده خشمگين شدند و به قطعنامه شوراي امنيت پشت كردند و با اين رفتار شكاف انكارناپذيري در وحدت جامعه بين‏المللي به وجود آوردند.

در سطح تنبيه‏هاي مكعب، واشنگتن مي‏تواند از اينكه قطعات ديگر را به حركت درآورده شادمان باشد. اتحاديه اروپا و چند كشور ديگر مستقلاً از سازمان ملل بسيار پيش افتادند. اگر خبرهاي پياپي خروج شركت‏هاي بين‏المللي از بازار ايران واكاوي شود، تحريم اين كشور در قلمرو سرمايه‏گذاري خارجي در بخش انرژي، تحويل بعضي از تجهيزات، خدمات مالي، حمل و نقل به نظر مي‏رسد موثر بوده است. يك عامل مهم در پشت تلاش‏هاي آمريكا، مقرراتي است كه آقاي اوباما در ماه ژوئيه امضا كرد. به موجب قوانين آمريكا شركت‏هايي كه به روابط نزديك خود با تهران ادامه دهند، به طرد از بازار آمريكا تهديد شده‏اند.

فقط بايد دانست كه اين وجه برون سرزميني اقدامات واشنگتن منجر به بهم ريختگي چيدماني شده كه پيشتر گفته شد: روس‏ها و چيني‏ها از اينكه در برابر تصميماتي قرار گرفته‏اند كه در سازمان ملل تاييد نكرده‏اند خشمناك‏اند.

حال سطح سياست داخلي ايران را روي مكعب نگاه كنيم. هدف مجازات‏ها اين است كه با قرار دادن رژيم ايران در موضع دفاعي او را تسليم كنند. اين مجازات‏ها اقتصادي‏اند و به ريخت و پاش‏هاي يك نظامي كه قشري شبه نظامي يعني پاسداران بر آن مسلط شده‏اند تحميل مي‏شوند.

در اين ماه، ريال پول ايراني، ده تا بيست درصد ارزش خود را به ناگاه از دست داد و بانك مركزي را مجبور به مداخله كرد. بازاري‏ها در اعتراض به ماليات‏هاي جديد اعتصاب كردند. مقامات كشور حذف يارانه‏هاي بنزين و ساير مايحتاج را از ترس شورش‏هاي اجتماعي تا ماه نوامبر به تاخير انداختند.

اين قطعات مكعب ممكن است قطعات ديگر را به شكلي ناخشنود كننده به حركت درآورد. اين خطر هست كه اين نظام مواضع سخت‏تري اتخاذ كند و يا موفق شود مردم را پشت مشعل مقاومت ملي عليه استكبار خارجي بسيج كند. برنامه هسته‏اي موضوع اجماع داخلي است، اگر به يادمان باشد كه آقاي ميرحسين موسوي يكي از سران معترضان، در زماني كه فعاليت‏هاي هسته‏اي پنهاني در دهه 1980 آغاز شد نخست وزير بوده است.

حال به قسمت منطقه‏اي مكعب بپردازيم. ايالات متحده آمريكا در صدد است از خطري كه دولت‏هاي عربي خليج فارس از ناحيه ايران نگران آن هستند جلوگيري كند. آمريكا كمك‏هاي نظامي مهمي را به عربستان سعودي و امارات عربي تدارك مي‏بيند. دفاع ضد موشكي و تضمينات امنيتي براي آنها فراهم نموده است. اين اقدامات براي جلب اعتماد كشورهاي منطقه‏ است كه از طرفي فشار گيره مالي را روي جمهوري اسلامي بيشتر كنند و از طرف ديگر اين كشورها را قانع كند كه وارد معركه رقابت تسليحات اتمي شوند.

مع هذا، اين تحريم‏ها، قطعات ديگر را به حركت در مي‏آورد. ايران با سفر اخير محمود احمدي نژاد به لبنان متذكر شده كه توانايي ايذايي در منطقه را دارد. براي كشورهاي عربي خليج فارس هم ممكن است در خصوص تصميم مقامات آمريكايي مبني بر پايان دادن به برنامه هسته‏اي همسايه بزرگ شيعي خود سوالاتي مطرح شود. برنامه آمريكايي براي جلوگيري ايران به صورت نقطه چين ترسيم شده و آمادگي براي «پس از بمب ايران» در آن به چشم مي‏خورد.

حال، به سطح فناوري مكعب توجه كنيد. پرسش اين است كه چقدر زمان باقي است؟ ايران امروز قادر است اگر تصميم بگيرد دو بمب اتمي بسازد، ولي تا امروز براي حفظ ظاهر برنامه غير نظامي خود، به ذخيره سازي اورانيوم غني شده در حد ضعيف (نزديك به سه تُن) ادامه داده در حالي كه به دنبال منفعتي است. به گفته واشنگتن، اگر ايران يك گام در جهت توليد مواد ناشي از بمباران هسته‏اي بردارد، يكسال براي او كافي است.

خبر خوش اين است كه ايران با دشواري فناوري روبه رو است. ايران مشكل مي‏تواند فلزات خاص را براي ساختن سانتريفوژها يعني دستگاه‏هايي كه در غني كردن اورانيوم به كار مي‏روند، تهيه كند.

هشت هزار سانتريفوژي كه در اختيار ايران است تقليد از الگوي قديمي پاكستاني است كه نشانه‏هاي كهنگي و استهلاك آنها آشكار شده است. تحريم‏ها، گسيختن شبكه‏هاي بازار سياه هسته‏اي و همچنين فعاليت‏هاي خرابكارانه به نظر مي‏رسد ناكامي‏هاي ناشي از شكست را توضيح دهد. اين سطح از مكعب به نظر مشحون از خبرهاي خوش است كه جا را براي ديپلماسي باز مي‏‏گذارد.

فرض ديگر اينكه ايران به اين نتيجه برسد كه ذخاير سانتريفوژ‏ها عمر محدود دارد و تصميم بگيرد از بحران پيشي گيرد و در يك پايگاهي پنهاني يا آشكار به توليد مواد هسته‏اي دست بزند. اين فرض، كه متخصصان آن را مطرح كرده‏اند به نظر نمي‏رسد نظر مشاوران آقاي اوباما را كه روي زمان شرط بندي كرده‏اند جلب نموده باشد. اين فرض، با اين همه به آخرين سطح، ما را حواله مي‏دهد، يعني رفتار اسراييل كه به همه سطوح مي‏نگرد.

Le Club est l'espace de libre expression des abonnés de Mediapart. Ses contenus n'engagent pas la rédaction.