Independéncia: Escòcia, Catalonha, mema batèsta?

Se pòt pausar, legitimament, la question de la relacion entre lei referendums que dèvon èstre organizats sus lo tèma de l’independéncia en Catalonha e en Escòcia en 2014. D’unei serián benlèu temptats de li veire una nòva “prima dei pòples”, o una seguida de la casuda de l’Union sovietica e de l’establiment o dau restabliment d’Estats qu’avián desapareissut entre 1945 e 1991. Cresi pasmens que nos fau demorar prudents sus lei comparasons, e avans de comparar lei dos moviments, se devèm pausar la question de son sens istoric. Mon ipotèsi aquí seriá que leis independentismes catalan e escossés an mai de veire amb la sictuacion actuala en Espanha e Granda-Bretanha, es a dire dins leis Estats onte caupon aquelei Regions-nacions, qu’amb una novèla onda nacionalitària — emai la conjonccion de manifestacions recentas en favor de l’independéncia pòsque laissar pensar que son ligadas d’un biais o d’un autre. Mai siguèm modèstes, e per ara, nos acontentarem d’assajar de comprene un pauc mielhs çò que si passa dau costat escossés, qu’es benlèu mens conoissut que lo cas catalan.

 

Començem amb çò que faguèt de bruch mediatic. Lo 21 de setembre passat s’organizèt en Escòcia una manfiestacion independentista, un an avans lo referendum que deu pausar la question: “Deuriá èstre un país independent, Escòcia?”. Dins la premsa, de França coma d’Anglaterra o d’Escòcia, se parlèt de “milierats” de manifestants. De fach, la polícia parlèt de 12 000, e leis organizaires de 20 a 30 000. L’an passat, a la mema data, èran 5 000. Comparat amb lo 1,4 milion de catalans, fai pauc de monde. Mai per un país qu’es gaire acostumat ai manifestacions massisas, fai pasmens un nombre important.

 

Pasmens aqueu referendum sòrte pas d’enluèc. Fai longtemps que se ne’n parla, e la question de l’independéncia tòrna de contunha en Escòcia despuei l’Acte d’union dei Reiaumes d’Escòcia e d’Anglaterra en 1707 — acte ratificat per lo parlament escossés (emai d’unei diguèsson qu’èra pron corromput), perqué la borgesiá escossesa voliá un accés ai mercats que representavon lei colonias anglesas. E tanben perqué l’aventura coloniala escossesa en America dau Nòrd aviá laissat lo país arroinat. Li a agut de moviments independentistas mai o mens organizats tot dau long dau sègle 20en, fins que dins leis annadas 50 e 60 se creèsse lo Scottish National Party, o SNP, que fondèt sei revendicacions non sus d’arguments culturaus o lingüistics, senon economic. Foguèt mai que mai lo cas dins leis annadas 70, quora si descubriguèt lo petròli de la Mar dau Nòrd, que faguèt la fortuna dau vesin, la Norvègia.

 

En 1979 si tenguèt un referendum sus l’autonomia dau país, mai que validèt pas lo govèrn conservator de M. Thatcher perqué li participèron pas pron de monde. En 1997 se tenguèt un autre referendum que, aqueste còp, validèt la renaissença d’un Parlament escossés, que foncciona despuei 1999, en coordinacion amb un govèrn que representa l’executiu nacionau escossés. Lo SNP es au poder despuei doas legislaturas, e tre son accession au poder en 2007 s’es parlat de referendum per l’independéncia. Aqueu de l’an que vèn se negocièt amb lo poder a Londres, en particular per çò qu’es de la question pausada — lo govèrn escossés voliá una seconda question sus una devolucion mai larga dei poders. Londres n’acceptèt lo principi, mai amb una soleta question: per o còntra l’independéncia. Fins ara, lei sondatges an totjorn donat lo “non” en tèsta. Mai lo fach que lo govèrn britanic siegue conservator, e que, au contra, lei Conservators siegon tras que minoritàris en Escòcia, dona de vam an aquelei que son per lo “Òc”.

 

En que doncas seriá diferenta la situacion escossesa de la situacion catalana?

  1. Primier, la Granda-Bretanha es jamai estat una dictatura, e Escòcia sempre aguèt una legislacion a despart — solament, lei leis especificas a l’Escòcia èran votadas a Westminster, lo parlament britanic a Londres, e non pas a Edimborg. Lei sistemas legau e educatiu en particular son totjorn estat diferents dau sistema anglo-galés. Escòcia es una nacion au dintre dau Reiaume Unit, aquò degun lo nega, amb d’institucions nacionalas pròprias: museus nacionaus, biblioteca nacionala, bancas (e moneda), universitats, sistema juridic etc.
  2. lo nacionalisme escossés es pas (oficialement en tot cas) basat sus la lenga e la cultura. S’en Catalonha l’existencia d’una lenga pròpria es generalament vist coma la basa de l’existéncia d’una nacion catalan, en Escòcia se vei ren de tau — per faire simple [es mai complexe, cf. aquí]. L’argument culturau èra tras que flac a la manifestacion que ne’n parlèri au començament de l’article, levat un estand que vendiá de camisetas que disián “Alba Saor” en gaelic (Escòcia liura), o encara “Yes/Aye”, en anglés e escossés.

En Escòcia, son de questions d’eficacitat politica e economica que motivan lo nacionalisme: d’un costat, lo sistema juridic fonccionava amb dificultat dau fach que l’i aviá ges de poder legislatiu; d’autre part, amb lo petròli en Mar dau Nòrd, se pensa qu’Escòcia podiá èstre autosuffisanta e pron rica per se ne’n sortir soleta; enfin, lo vòt escossés es en majoritat a gaucha, e se suporta mau que la majoritat deis electors, que son dins lo sud d’Anglaterra, pòscan impausat de govèrns conservators au país.

 

Mai fau pereu dire que la question dau petròli es mai complicada que çò que pareis. Primier, qunta part es d’Escòcia, o d’Anglaterra? En un contèxte onte Anglaterra disputa testardament de territòris amb Argentina e Espanha, se reglarà pas aisidament (cf. aquí). En mai d’aquò, lo petròli es en majoritat situat pròchi dei Shetland, onte si desvolopa tanben un moviment nacionalista o autonomista. Aqueleis illas èran norvegianas, puei danesas quora Norvègia passèt sota dominacion danesa, avans d’èstre balhadas a Escòcia au sègle 15en en garantida d’un pagament que foguèt jamai efectiu – Escòcia gardèt leis illas. Fins au sègle 18en se li parlè una varianta dau norvegian (per faire simple), e lo dialecte actuau de l’escossés que se li parla es cafit de paraulas escandinavas. Leis abitants se li senton sovent mai pròchis de Bergen que d’Edimborg. E elei tanben dison que serián ben mai riches foguèsson independents, o, per mai de monde, autonòms. S’organisèt lo 19 de setembre una conferéncia ais Orcadas, autreis illas d’Escòcia, per discutir de l’avenir dei grandeis illas d’Escòcia (Shetland, Orcadas, Hebridas) siegue dins una Escòcia independenta, siegue dins lo Reiaume Unit. E, emai la posicion dau deputat shetlandés au parlament escossés, que diguèt recentament, en shetlandés “es nòstre petròli”,  foguèsse minoritari, se pòt pas ignorar — lo tipe es pas un dangieirós extremista, es un membre d’un dei partits de la coalicion au poder a Londres, lo Partit Liberau Democrat.

 

Tot aquò per dire que leis enjòcs son pas aquelei dei Catalans, qu’es un problèma ancian e complexe, que genera de dinamicas internas e externes fòrça complicadas. Segur qu’en Catalonha tanben lei questions economicas son centralas. Mai lei questions culturalas va son benlèu enca’mai, e respòndan pas ai memei logicas regionalas e nacionalas.

Le Club est l'espace de libre expression des abonnés de Mediapart. Ses contenus n'engagent pas la rédaction.